The Qaranka online

24 Nov. 09

Nin ka mid ah sirdoonka waddanka Maraykanka oo aan ogoleyn in magaciisa la xuso joogana waddanka keenya, ayaa sheegay in sanadka 2023 waddanka soomaaliya loo kala qaybin doono labo dowlad mid muslim ah iyo mid masiixi ah. Si dadban ayeyna ururada xukun ku dirirka ah ee soomaaliyeed arrintaan u sahlayaan iyagoo lacag qaadanaya, lana doonayo inaysan colaadda joojin. Urur walbana lacag ayuu ka helaa waddanka Maraykanka iyoYurub si qarsoodi ah.

NInkaan maraykanka ah wuxuu soo qaaday dhawr arrimood oo qof walba oo soomaali ah tuhun weyn galin karta, inay jiri karto in loo kala qaybiyo soomaalida muslim iyo masiixi. Ninkaan waxaa sirtaan ka keeney waxay ahayd isagoo si qarsoodi ah u muslimay, dabadeedna u adkaysan waayey waxa lagu hayo dadka soomaaliyeed ee muslim ah. Wuxuu si qarsoodi ah ugu sheegay dad soomaaliyeed ee isaga soo muslimiyey kana codsaday inay dhammaan dadka soomaaliyeed uga digaan dhibkaan ku soo socda.

Laynta Ragga ruug caddayaasha ah

Sida dadka aan caqliga badneyn sameeyaan marka lacag yar la siiyo,dilaan dadka odayaasha ah ee laga yaqaan magaalooyinka la deggan yahay, waxaa ka dambeeya arrin aysan ka warqabin dadka lacagta qaatay iyo kuwa loo soo dhiibay . Dilidda raggaan waxaa ka dambeeya xeelad ah in soomaaliya laga waayo rag yaqaana Abtirsanka, si loogu soo dhex qariyo dadka u midabka eg ama u muuqaalka eg sida Itoobiyaanka, Elatereeyaanka iwm. kuwaas oo leh diin aan muslim aheyn. Degaanna magaalooyinka waaweyn iyo tuulooyinka. Sida hadda ka taagan magaalooyinka Gaalkacyo, Hargeysa, Boosaaso, Barbara, Muqdisho, Baladweyn iwm. Si arrintaan dilidda ah dadka soomaaliyeed ugu mashquulaan waxaa la sameeyaa in lacag la siiyo nin, kaas oo la ogyahay ninka uu dilayo iyo isaga qabiilkiisa inay xurgufo yar ku dhex jirto ama aano hore, si marka uu dilkaas dhaco dadka soomaaliyeed ugu mashquulaan in ninkaas wax dilay uu aano hore ka gubanayo. Xaqiiqdase taas ka dheer.

Taas waxa loo samaynayo waxaa ka mid ah in haddii qof Itoobiyaan ah deggo magaalooyinkaas waaweyn aan la waydiin qabiilkiisa iyo Asaliiyihiisa. marka haddii raggaas waaweyn ee sida wanaagsan soomaalida u kala yaqaanay la dhammeeyo waxaa imaanaya in Abtirsankii meesha ka baxo dhulkana yeeshaan oo kaliya dadka afsoomaaliga ku hadlaya. Taasna waxay sahlaysaa in lagu soo dhexdhuunto dadkii soomaaliyeed. Dhallinyarada ku dhashay dagaalka ayaa ah dhallinyaro aan Abtirsiinta si wanaagsan u aqoon, taasna goolka ay doonayaan dadka doonaya in soomaaliya labo diin laga sameeyo.

Iibsiga guryaha

Arrintaan waxaa si xoog leh ugu jira waddanka Itoobiya oo lacag aan yareyn siisay dad itoobiyaan ah oo guryo badan ka iibsaday magaalooyinka Hargeysa, Barbara, Gaalkacyo, Boosaaso iyo Baladweyn. Dadkaas Itoobiyaanka ah waa dad si wanaagsan u yaqaan afsoomaaliga haystana diinta masiixiga. Si aan loo ogaan diintooda waxay isticmaalaan inay yiraahdaan waxaanu nahay dad muslim ah.

Khiyaanadaan waxay raacaysaa khiyaanadii lagu sameeyey waddanka iyo reer Falastiin. Yuhuudda markay iibsadeen guryihii falastiiniyiinta, lana siiyey qiiqe allaale iyo qiimihii ay sheegteen, dabadeed maalin cad la yiri dhulkaan waxaa leh dadka yuhuudda ah waayo iyagaa leh dhammaan guryaha ka dhisan magaalooyinka. Taas weeye tan ku soo socota magaalooyinka Hargeysa, Barbara iyo Boosaaso oo la ogyahay in dad badan oo Itoobaan ah gateen guryo badan, kuna gateen lacag allaale lacagtii la yiri way joogaan.

Dadka soomaaliyeed waxaa u cad lacagtaas ee uma cadda waxa ka dambeeya lacagtaas iyo inay hadhaw dhul la'aan iyo diin la'aan ahaan doonaan.

Dadka soomaaliyeed ee masiixiga ah

Waxaa jira in dad badan oo soomaaliyeed lagu gaalaysiiyey wadamada Dabuuti, Itoobiya, Keenya, Ugaandha, Maraykanka Iyo Yurub iyo waliba gudaha soomaaliya. Dadkaas iyo dadka kale ee u eg soomaaliya ayaa la doonayaa inay magaalooyinka waaweyn soomaaliya ku soo bataan si ay meesha uga saaraan dadka magaalooyinkaas caanka ka ahaa ama degganaa. Si taas loo meel mariyo waxaa la adeegsadaa dadka soomaaliyeed oo xukuumadaha ka dhisan gobolada ama tan DF ku jira oo aan iyaguna si wanaagsan u ogeyn xeeladda ka dambeeysa lacagaha aan dhammaadka lahayn ee lagu laaluushayo.

Dadkaan waxay ka mid yihiin kuwo kujira baarlamaanka soomaaliyeed, baarlamaanka Puntland iyo baarlamaanka Soomaaliland. Waxay shaqadoodu tahay inay marwalba ka horyimaadaan waxa horumarka keeni kara ee dadka meeshaas deggan wanaag u horseedi kara. Wanaagaasna wuxuu keenayaa in siyaasaddii ahayd in dadkale meesha la soo dhexdajiyo ay meesha ka baxdo. marka dadkaas baarlamaanka ku jira iyagoon ogeyn waxa ka dambeeya lacagtaas la siiyo ayey yihiin oo kaliya kuwo wax allaale wixii lays ku raaco diidan,kuna helaaan lacagtaas. Haddii mid ka mid ah la arko inuu isbadelay oo lacagta ayaa laga goostaa ama isagaa la dilaa si qabiilkiisa u xanaaqo. Xig. Aayatiin.com

Qaranka online